Wanneer een vriendschap schuurt

Soms schuurt een vriendschap. Wanneer je iemand ontmoet, ontstaat er vaak iets bijzonders. Het lijkt een beetje op het begin van een nieuwe liefde. Je ziet elkaar, spreekt elkaar en voelt ergens meteen: bij deze persoon voel ik me thuis. Je herkent iets in elkaar. Je lacht om dezelfde dingen. Het voelt vertrouwd.

Maar net als in een liefdesrelatie raak je in een vriendschap ook in elkaar. Meestal vult een vriendschap je aan. Soms opent ze onverwachte diepten. Het houden van een ander geeft plezier, steun, humor en gezamenlijke momenten die waardevol zijn. Vriendschap kan iets magisch hebben. Sommige vriendschappen blijven een leven lang bij je, andere zijn er voor een bepaalde periode. Maar allemaal raken ze iets.

Ik ben zelf iemand zonder grote vriendengroepen. De enkele mensen die ik in mijn leven vriendin mag noemen zijn me intens dierbaar. Ik voel hen soms zelfs op kilometers afstand. Mijn man kent mijn gevoeligheid inmiddels goed. Hij weet dat ik soms eerder voel dan hij wanneer hij niet lekker in zijn vel zit. Met mijn vrienden werkt die sensor soms ook zo. Ik voel wanneer er iets speelt, wanneer iemand worstelt of wanneer iemand zichzelf voorbijloopt.

Maar juist daar moet ik voorzichtig mee zijn.

Ik probeer me meestal in te houden. Niet steeds te zeggen wat ik ervaar, denk of “zie”. Als helderziende is dat soms alsof er een steen naar je wordt gegooid die je niet mag ontwijken. Je ziet de steen aankomen, je weet dat hij komt, maar je mag niets zeggen. Want er wordt je niets gevraagd. Dat kan verdraaid lastig zijn. De reden dat ik vind dat ik niet ongevraagd advies moet geven is dat ik daarmee "van mijn plek ga". Het is niet aan mij om te vertellen hoe iemand iets wel of niet kan doen. Alleen wanneer iemand mij iets vraagt heeft het zin mijn advies te geven.

Het van je plek gaan zie ik vaker gebeuren. In relaties, maar ook zeker in vriendschappen. En juist daar kan het gaan schuren. Wanneer je van je plek gaat in een vriendschap reageert de ander vaak niet zo dankbaar als je misschien zou hopen. Integendeel. De ander kan boos worden, afwijzend reageren of in de verdediging schieten. Kortom: precies niet wat je wilde.

Van je plek gaan kan betekenen dat je voor de ander wilt zorgen terwijl dat niet gevraagd is. Dat je wilt helpen, redden of waarschuwen. Dat je bijvoorbeeld denkt: kijk uit, dit gaat niet goed. Dat je ongevraagd advies geeft. “Weet je wel zeker dat je dit wéér wilt doen?” of “zou je niet beter wat rust nemen?”

Maar de kunst is om te wachten tot je iets wordt gevraagd. En als dat niet gebeurt, is het soms beter om niets te zeggen.

Wanneer je je bemoeit met zaken van anderen – in vriendschappen, relaties of zelfs op je werk – zonder dat je gevraagd bent om dat te doen, ontstaat er vaak weerstand. Afwijzing. Soms zelfs irritatie.

Neem Suze.

Zij zag haar vriendin Rebecca steeds verder uitgeput raken. Rebecca werkte hard. Te hard. De wallen onder haar ogen werden groter en groter. Op een dag kon Suze het niet meer aanzien.

“Rebec,” zei ze, “ik kan dit niet meer zien. Wat doe je jezelf aan? Stop hiermee. Je werkt veel te hard. Je moet echt meer nee zeggen.”

Rebecca keek haar aan.

“Ja, je hebt eigenlijk wel gelijk,” zei ze.

En toen volgde er een lange uitleg waarom ze toch door moest gaan. Waarom het nu niet anders kon. Waarom het project af moest. Waarom ze nog even moest volhouden.

Suze voelde zich niet gehoord.

Maar dat was eigenlijk niet zo vreemd. Ongevraagd advies komt zelden echt binnen.

Rebecca werkte door tot het echt niet meer ging. Suze stond erbij en voelde zich machteloos. Het gedrag van Rebecca drukte namelijk op oude knoppen bij Suze. Als kind had ze al jong geleerd verantwoordelijk te zijn voor haar broer. Ze had vaak moeten zorgen. Moeten opletten. Moeten redden. En nu zag ze hoe haar vriendin zichzelf naar de knoppen hielp.

Het frustreerde haar enorm.

Maar ergens besefte ze ook dat Rebecca niet haar broer was. En dat het niet haar plek was om Rebecca te redden. Net zoals ze haar broer niet kon redden.

Toen Rebecca op een dag niet meer verder kon, vroeg ze Suze om advies.

En in plaats van te zeggen: “Zie je wel, ik zei het toch”, barstte Suze in tranen uit.

“Ik vond het zo erg om te zien,” zei ze.

Rebecca keek haar aan. En begon zelf ook te huilen.

“Het spijt me,” zei ze zacht. “Maar ik moest dit echt zelf doen.”

Soms is dat wat vriendschap vraagt. De ander laten in wat hij of zij zelf kiest. Zelfs wanneer je ziet dat het moeilijk wordt. Zelfs wanneer je voelt dat het pijn kan doen om ernaar te kijken.

Het is loslaten in liefde.

En verbonden blijven.

Ook wanneer het schuurt.