EMDR en het energieveld van de therapeut

EMDR is een techniek waarmee trauma's verwerkt kunnen worden. Het is een prachtige methode die al jarenlang wordt toegepast en waarvan de effectiviteit in veel onderzoeken is aangetoond. Tegelijkertijd weten wetenschappers nog steeds niet precies waarom het zo goed werkt. Er zijn theorieën genoeg, maar het volledige mechanisme blijft deels een mysterie.

Zelf werk ik inmiddels meer dan twintig jaar met EMDR. In die jaren heb ik gezien hoeveel verlichting het mensen kan brengen. Herinneringen die jarenlang pijn deden verliezen hun lading. Situaties die vroeger spanning opriepen worden neutraal. Mensen krijgen letterlijk ruimte terug in hun leven. Dat blijft bijzonder om te zien.

De techniek zelf is niet ingewikkeld. Je volgt een aantal stappen, houdt de aandacht van de cliënt bij een ervaring en begeleidt het proces zorgvuldig. Toch krijg ik heel af en toe mensen in mijn praktijk die vertellen dat ze eerder EMDR hebben gehad zonder resultaat. een keer ontmoette ik zelfs een moeder waarbij haar dochter en andere meiden EMDR hadden gekregen direct na een ongeval. De EMDR was zo verkeerd toegepast dat geen van die meiden ooit nog EMDR wilde proberen. Zo zonde!

Dat vind ik altijd jammer, omdat ik weet hoeveel het iemand kan opleveren wanneer het proces goed verloopt.

Vaak merk ik dat het verschil niet alleen zit in de techniek zelf. Natuurlijk moet een therapeut weten wat hij doet. De situatie moet zorgvuldig worden opgebouwd. Je moet goed observeren wat er gebeurt en kunnen inspelen op wat een cliënt laat zien. Sommige mensen voelen direct wat er in hen leeft. Anderen hebben meer tijd nodig om contact te maken met hun emoties. Dat is geen weerstand en ook geen fout van de cliënt. Het is simpelweg de manier waarop iemand geleerd heeft zichzelf te beschermen.

Juist daar begint voor mij het echte werk. Een therapeut begeleidt niet alleen een protocol. Een therapeut begeleidt een mens. Dat vraagt aandacht, afstemming en aanwezigheid. Je moet kunnen voelen waar iemand zit, wat iemand nodig heeft en wanneer iemand vastloopt. Soms vraagt dat om een andere vraag. Soms om vertraging. Soms om een opmerking waardoor iemand ineens weer contact krijgt met wat er van binnen speelt.

Daarnaast ervaar ik nog iets anders tijdens EMDR-sessies. Iets wat moeilijker meetbaar is, maar voor mij wel degelijk aanwezig. Ik noem het de bedding van de sessie. De ruimte die ontstaat wanneer iemand zich veilig genoeg voelt om te zakken in wat er werkelijk gevoeld wil worden. De verbinding tussen cliënt en therapeut. Het gevoel dat je er niet alleen voor staat terwijl je door een moeilijke herinnering heen beweegt.

Wanneer een therapeut volledig aanwezig is, ontstaat er een veld waarin iemand zich gedragen voelt. Dan hoeft een cliënt een pijnlijke ervaring niet alleen te doorlopen. Er is iemand die meekijkt, meedraagt en beschikbaar blijft terwijl het proces zich ontvouwt. In mijn ervaring vergroot dat de werking van EMDR aanzienlijk.

Misschien is dat ook waarom dezelfde techniek bij de ene therapeut anders voelt dan bij de andere. Mensen onthouden zelden alleen wat er gedaan werd. Ze onthouden vooral hoe het voelde om daar te zitten. Of ze zich gezien voelden. Of ze zich veilig voelden. Of er werkelijk iemand bij hen was.

Daarom wil ik iedereen die EMDR overweegt iets meegeven. Let niet alleen op de techniek. Let ook op de verbinding. Voel je je op je gemak bij degene die je begeleidt? Voel je ruimte om jezelf te zijn? Heb je het gevoel dat er werkelijk naar je gekeken wordt?

Want juist die combinatie van vakmanschap, aandacht en aanwezigheid maakt voor mij het verschil tussen een techniek uitvoeren en iemand werkelijk begeleiden in zijn herstel.