De normalen in een relatie

"Maar dat is toch normaal?"

Die zin hoor ik regelmatig wanneer twee partners tegenover me zitten.

De één zegt het over geld. De ander over het huishouden, de opvoeding, familiebezoek, vakanties, intimiteit of de manier waarop ze met ruzie omgaan. Opvallend genoeg hebben ze allebei gelijk. Tenminste, vanuit hun eigen wereld. Wat voor de één heel vanzelfsprekend voelt, kan voor de ander juist heel vreemd zijn. Dat maakt relaties soms ingewikkeld. Niet omdat mensen niet van elkaar houden, maar omdat ze allebei een andere gebruiksaanwijzing van het leven hebben meegekregen.

Ik stel me dat altijd voor als twee cirkels.

Iedereen groeit op binnen zijn eigen cirkel van normaal. In die cirkel leer je hoe mensen met elkaar omgaan. Je leert hoe vaak je elkaar knuffelt, hoe je ruzie maakt, of gevoelens worden uitgesproken, hoe je met geld omgaat, hoeveel vrijheid je krijgt en wat er van je wordt verwacht. Wanneer je volwassen wordt, neem je die cirkel onbewust met je mee. Totdat je verliefd wordt.

Dan gebeurt er iets bijzonders.

Er komen twee cirkels bij elkaar. En precies daar begint het schuren.

Laatst begeleidde ik een stel dat hiervan een prachtig voorbeeld gaf. Zij groeide op in een gezin waar alles werd besproken. Wanneer iemand ergens mee zat, ging iedereen aan tafel zitten. Er werd gepraat, gehuild en gelachen. Problemen werden samen opgelost. Voor haar voelde verbinding als praten.

Hij kwam uit een gezin waar juist weinig woorden werden gebruikt. Zijn ouders hielden enorm veel van elkaar, maar emoties werden nauwelijks uitgesproken. Wanneer er spanning was, ging iedereen zijn eigen gang. Na een paar uur of een dag was de rust meestal vanzelf teruggekeerd. Voor hem voelde liefde als ruimte geven.

Toen zij elkaar leerden kennen, ging het mis op de momenten dat er spanning ontstond. Zij wilde praten. Hij wilde even alleen zijn. Hoe meer zij achter hem aanliep om verbinding te zoeken, hoe sterker hij zich terugtrok. Hoe verder hij zich terugtrok, hoe harder zij ging praten. Na verloop van tijd dachten ze allebei hetzelfde: "Waarom doet hij zo vreemd?" en "Waarom doet zij zo moeilijk?"

Tijdens een sessie tekende ik twee grote cirkels op een vel papier.

Ik zei: "Volgens mij zijn jullie allebei heel normaal."

Ze moesten lachen. Daar hadden ze nog nooit zo naar gekeken. Voor het eerst zagen ze dat ze elkaar niet probeerden dwars te zitten. Ze leefden allebei vanuit een ander idee van wat normaal was.

Dat inzicht veranderde alles.

Vanaf dat moment ging het gesprek niet meer over wie er gelijk had. Het ging over de vraag: Welk nieuw normaal willen wij samen creëren?

Dat vind ik misschien wel één van de mooiste vragen binnen een relatie.

Want een gezonde relatie vraagt niet dat één van de twee zich volledig aanpast aan de ander. Ze vraagt ook niet dat beide mensen precies hetzelfde worden. Ik geloof dat een gezonde relatie ontstaat op de plek waar twee mensen allebei een klein stukje bewegen. Waar de één leert dat even afstand nemen soms ook liefde kan zijn en waar de ander ontdekt dat gevoelens uitspreken juist verbinding brengt.

Zo ontstaat langzaam een derde cirkel.

Een gezamenlijke cirkel.

Een nieuw normaal.

Ik zie hetzelfde regelmatig terug bij jonge ouders. Er kwam eens een stel bij mij omdat ze voortdurend ruzie hadden over hun kinderen. Zij vond dat de kinderen op vaste tijden moesten eten, slapen en naar bed moesten gaan. Structuur gaf haar rust.

Hij groeide op in een gezin waar alles veel spontaner verliep. Er werd gegeten wanneer iedereen trek had. Vakanties werden een dag van tevoren bedacht en logeerpartijen ontstonden vanzelf.

Geen van beiden had ongelijk.

Ze keken alleen door een andere bril.

Toen ze dat eenmaal zagen, ontstond er ruimte. Ze besloten dat er doordeweeks vaste ritmes zouden zijn, terwijl er in het weekend meer spontaniteit mocht ontstaan. Geen van beiden kreeg volledig zijn zin. Juist daardoor voelden ze zich allebei gehoord.

Dat is iets wat ik steeds vaker terugzie.

Veel mensen denken dat een relatie beter wordt wanneer de ander verandert. Mijn ervaring is dat relaties juist groeien wanneer beide mensen bereid zijn nieuwsgierig te worden naar elkaars wereld.

Ik vergelijk het weleens met twee kleuren verf.

Wanneer je blauwe verf bij gele verf doet, ontstaat er groen. Je kunt niet blijven verwachten dat het blauw blauw blijft en het geel geel. Er ontstaat iets nieuws. Dat nieuwe hoeft niet mooier te zijn dan wat er eerst was. Het is simpelweg iets dat jullie samen maken.

Soms kost dat tijd.

Soms schuurt het.

Want iedere verandering vraagt iets van beide mensen.

Ik denk dat juist dat schuren mensen vaak spannend vinden. Ze denken dat een goede relatie vanzelf gaat. Alsof echte liefde betekent dat je overal hetzelfde over denkt. Mijn ervaring is juist dat het schuren erbij hoort. Het is een teken dat twee verschillende werelden elkaar ontmoeten.

Dat schuren is eigenlijk hetzelfde als twee stenen die in een rivier liggen. Door het stromende water worden de scherpe randjes langzaam zachter. Niet omdat de stenen verdwijnen. Ze blijven allebei zichzelf. Alleen de scherpe kanten slijten langzaam af.

Zo werkt liefde volgens mij ook.

Ze vraagt soms dat je je eigen normaal onderzoekt. Dat je jezelf afvraagt: Waarom vind ik dit eigenlijk zo vanzelfsprekend? Is dat werkelijk de enige manier? Of is het simpelweg de manier waarop ik ben opgegroeid?

Die vraag opent vaak prachtige gesprekken.

Want ineens ontstaat er nieuwsgierigheid.

Waarom vindt mijn partner dit belangrijk? Wat heeft hij vroeger geleerd? Welke ervaringen hebben haar gevormd?

Op dat moment verandert een discussie vaak in begrip.

En begrip brengt beweging.

Dat betekent natuurlijk niet dat je overal uitkomt. Soms verschillen mensen fundamenteel van elkaar. Ook dat gebeurt. Maar zelfs dan helpt het om te begrijpen dat de ander meestal niet bewust lastig doet. Hij leeft vanuit zijn eigen cirkel van normaal, net zoals jij dat doet.

Misschien is dat wel één van de mooiste inzichten die een relatie kan geven.

Dat liefde niet vraagt om twee dezelfde mensen.

Ze vraagt twee mensen die bereid zijn om samen een derde wereld te bouwen. Een wereld waarin jouw normaal en mijn normaal langzaam veranderen in ons normaal.

Ik geloof dat juist daar de kracht van een gezonde relatie ligt. Niet in perfectie en ook niet in gelijk krijgen, maar in de bereidheid om af en toe een stapje naar elkaar toe te zetten. Want iedere stap die jij zet, nodigt de ander uit om ook een stap te zetten. En precies in die beweging ontstaat balans.

Misschien is dát wel het recept voor een gezonde relatie. Niet dat één van beiden zijn eigen cirkel opgeeft, maar dat er tussen die twee cirkels langzaam een nieuwe ruimte ontstaat. Een plek die door jullie allebei wordt gevormd, gedragen en gekoesterd. Daar groeit verbinding. Daar groeit vertrouwen. En misschien is dat wel de mooiste vorm van liefde: samen ontdekken dat jullie nieuwe normaal rijker kan zijn dan ieder normaal afzonderlijk ooit was.