De kracht die we soms per ongeluk breken

Zoals ik in een andere blog schreef, bestaat er zoiets als verborgen leed. Vaak denken we daarbij aan grote gebeurtenissen. Aan kinderen die worden mishandeld, mensen die worden misbruikt of vrouwen die worden overheerst. Verhalen waarvan je hoopt dat ze niet meer bestaan, maar die zich nog steeds afspelen. Kinderen hebben daarin weinig keuze. Ze zijn afhankelijk van de volwassenen om hen heen. Ze moeten luisteren, aanpassen en ondergaan.

Tegelijkertijd zie ik dat verborgen leed niet alleen ontstaat door grote gebeurtenissen. Soms ontstaat het in hele kleine momenten. Momenten die bijna niemand opmerkt. Momenten waarin we ongemerkt iets raken in de kracht van een ander.

Onlangs gebeurde er iets op school met mijn dochter Charlie. Tijdens het buitenspelen was zij samen met een klasgenootje naar binnen gegaan. Ze hadden op een computer YouTube gevonden, muziek aangezet en stonden heerlijk te dansen. Twee kinderen die volledig opgingen in hun eigen wereld. Totdat de juf binnenkwam en zei dat ze naar buiten moesten omdat dit niet mocht.

Charlie schrok. Ik ken haar goed genoeg om te weten wat er dan gebeurt. Ze is geen kind dat meteen gaat huilen. Wanneer ze schrikt, maakt ze zich groot. Ze heeft een sterke ziel. Ze gaat staan. In plaats van te huilen zette ze haar handen in haar zij en zei: "U bent wel erg streng hoor, juf."

Even later kwam er nog een juf binnen. Charlie keek haar aan en zei: "Nou, u bent ook streng." Handen in haar zij. Kinnetje omhoog. De juffen werden boos. Zo'n toon mocht ze niet aanslaan. Wat ze had gedaan was fout. Er kwam nog een derde juf bij. Uiteindelijk werd het haar teveel en begon ze te huilen.

Later die middag werd mijn partner aangesproken toen hij haar kwam ophalen. Ook hij kreeg te horen dat haar houding niet kon. Ook hij werd boos op haar. De vierde volwassene.

Toen ik thuiskwam zei mijn man: "Charlie heeft jou nog iets te vertellen." Ze kwam voorzichtig aanlopen. Het verhaal werd verteld en ik liep naar haar toe. "Wat ben ik trots op jou," zei ik. Ze keek me verbaasd aan. "Wat ben jij knap dat je, terwijl al die grote mensen boos tegen je deden, toch een eigen mening had."

Mijn man keek me aan alsof ik gek geworden was. Hij vond haar reactie brutaal. Ik zag iets anders. Ik zag een meisje dat geschrokken was. Ik zag een meisje dat zichzelf probeerde overeind te houden. Ik zag een meisje dat bleef staan. en een meisje dat bovendien al vier keer was gestraft.

Natuurlijk had haar toon respectvoller gekund. Daar kunnen we het prima over hebben. Daar hebben we het zeker over thuis. Wat ik op dat moment zag was ook haar moed. Ik vroeg me af hoe het mogelijk was dat drie volwassenen, en later zelfs vier, nodig waren om één klein meisje duidelijk te maken dat ze iets verkeerd had gedaan.

Een grapje had misschien ook gekund. Een knipoog. "Vind jij dat? Kom, naar buiten jij." Of: "Jongedame, die toon bewaren we voor later." Soms is een kind corrigeren voldoende. Soms hoeven we een kind niet eerst klein te maken voordat het luistert.

Later sprak ik de juf nog. Gewoon van vrouw tot vrouw. Ik vertelde haar hoe Charlie reageert wanneer ze schrikt. Hoe ze zich groot maakt. Hoe ze eerst vecht voordat ze huilt. "Nou," zei de juf, "uiteindelijk ging ze wel huilen hoor."

Die opmerking bleef hangen. Alsof dat het bewijs was dat de boodschap uiteindelijk was aangekomen. Ik hoorde iets anders. Ik hoorde dat vier volwassenen net zo lang waren doorgegaan totdat een klein meisje brak. Terwijl ik juist hoop dat we de kracht van kinderen beschermen. Zeker bij meisjes.

Dat we leren kijken naar wat er onder gedrag zit. Dat we leren zien wanneer bravoure eigenlijk schrik is. Wanneer een grote mond een beschermlaag is. Wanneer een kind probeert overeind te blijven.

Begrijp me goed. Ik vertel dit niet om de juffen af te vallen. Ook niet om mijn partner af te vallen. We doen allemaal ons best. Ik heb zelf ook dingen moeten leren. Mijn oudere kinderen voedde ik anders op.

Charlie en ik hebben regelmatig strijd over beleefdheden. Ik vind omgangsvormen belangrijk. Dankjewel zeggen. Mensen aankijken. Respect tonen. Ik maak daar best een punt van. Ik herinner me nog hoe we eens in een winkel stonden omdat ze geen dankjewel wilde zeggen. We hielden het allebei lang vol. Uiteindelijk zei ze dankjewel, ik was niet boos wel duidelijk. De caissière had me al meerdere keren aangegeven dat het wel goed was zo. maar ik hield vol. Charlie heeft absoluut kaders nodig en ze is zeker erg ondeugend. Echter ze hoeft niet klein gemaakt te worden.

Regels zijn belangrijk. Beleefdheid is belangrijk. Respect is belangrijk. Haar wil is ook belangrijk. Ik wil haar leren hoe ze met andere mensen omgaat. Ik wil haar leren rekening te houden met anderen. Ik wil haar leren hoe je vriendelijk bent. Ik wil haar leren hoe je je excuses aanbiedt wanneer dat nodig is.

Ik wil haar niet leren zichzelf te verlaten.

Dat verschil voelt voor mij steeds belangrijker. In mijn praktijk zie ik volwassenen die ooit krachtige kinderen waren. Kinderen die wisten wat ze voelden. Kinderen die hun grenzen kenden. Kinderen die protesteerden wanneer iets niet goed voelde. Veel van hen zijn dat onderweg kwijtgeraakt. Laagje voor laagje. Opmerkingen. Correcties. Aanpassingen. Totdat ze vooral leerden wat anderen van hen verwachtten.

Misschien begint verborgen leed soms precies daar. Niet bij grote gebeurtenissen, maar bij kleine momenten waarin iemand leert dat erbij horen belangrijker is dan zichzelf blijven.

En misschien is een van de mooiste dingen die we een kind kunnen geven wel dit: dat het mag groeien, dat het mag leren, dat het respect moet hebben voor anderen, dat het fouten mag maken en dat het daarbij zichzelf niet hoeft kwijt te raken.